Polska dysponuje odpowiednim zapleczem naukowym oraz infrastrukturą do prowadzenia badań klinicznych, jednak proces transformacji odkryć w gotowe technologie medyczne napotyka na bariery systemowe i finansowe. O kluczowych wyzwaniach, takich jak rozproszenie odpowiedzialności instytucjonalnej oraz potrzeba ciągłości finansowania projektów badawczych, dyskutowano podczas debaty „Innowacje, które zmieniają polską medycynę. Od wizji do wdrożenia”.
Wydarzenie poprzedziło ogłoszenie tegorocznej edycji konkursu Złoty Skalpel, którego Polskie Towarzystwo Hematologiczne i Transfuzjologiczne (PTHiT) jest partnerem instytucjonalnym. Eksperci wskazali kierunki zmian niezbędne do efektywnej komercjalizacji polskiej myśli naukowej i optymalizacji opieki nad pacjentem.
Luka finansowa i silosowość systemu
Chociaż polskie firmy biotechnologiczne prowadzą zaawansowane projekty badawcze m.in. w obszarach onkologii i hematologii, potencjał ten często nie przekłada się na komercjalizację. Zjawisko to, określane w branży jako „dolina śmierci”, wynika z braku stabilnego finansowania na etapie przejścia od wyników badań do praktycznego wdrożenia. Marta Winiarska, prezes BioInMed,
oraz prof. dr hab. n. med. Maciej Banach zwrócili uwagę na silosowość ośrodków decyzyjnych oraz utratę płynności finansowej projektów pomiędzy kolejnymi grantami. Dodatkową przeszkodę stanowi postawa części inwestorów oczekujących szybkiego zwrotu z kapitału, co stoi w sprzeczności z długofalową specyfiką rozwoju nowych terapii. Opracowanie i rejestracja leku wymaga spójnej polityki państwa oraz współpracy między resortami odpowiedzialnymi za zdrowie, fundusze i rozwój.
Rola badań klinicznych i reorganizacja modelu opieki
Silnym ogniwem polskiego systemu pozostają badania kliniczne. Dr hab. n. med. i n. o zdr. Anna Kowalczuk, prezes Agencji Badań Medycznych (ABM), podkreśliła konieczność lepszej koordynacji zasobów, decentralizacji badań oraz szerszego wykorzystania danych medycznych. Znaczenie wspieranych przez ABM projektów niekomercyjnych zaakcentował biorący udział w debacie prezes PTHiT, prof. dr hab. n. med. Krzysztof Giannopoulos. Zauważył on, że wartościowe wyniki uzyskiwane przez polskie zespoły badawcze nie zawsze prowadzą do pożądanej modyfikacji standardów postępowania. W kontekście hematologii prezes PTHiT wskazał na konieczność reorientacji modelu opieki – rozwój nowoczesnych, mniej obciążających terapii wymaga odejścia od dominującego systemu opartego na hospitalizacji w dużych ośrodkach. Innowacyjność obejmuje także organizację i cyfryzację. Prof. dr hab. n. med. Krzysztof J. Filipiak zauważył, że wdrażanie narzędzi opartych na sztucznej inteligencji (AI) w pierwszej kolejności zrewolucjonizuje takie specjalizacje jak radiologia, dermatologia i patomorfologia.
Współpraca nauki z biznesem a kultura innowacyjności
Skuteczne wdrażanie technologii wymaga zmiany kultury akademickiej oraz przygotowania badaczy do współpracy z biznesem. Prof. dr hab. n. med. Michał Markuszewski z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego zauważył, że wysoka pozycja polskiej nauki w zestawieniach międzynarodowych wciąż słabo koreluje z rynkowymi wdrożeniami. Wynika to częściowo z uwarunkowań historycznych i braku utrwalonych nawyków w zakresie komercjalizacji. Niezbędna jest edukacja zespołów badawczych w obszarze wymogów regulacyjnych (narzucanych m.in. przez EMA czy FDA) oraz ochrony własności intelektualnej. Zmiany te, choć obecnie opierają się często na indywidualnej determinacji badaczy, wymagają implementacji odgórnych rozwiązań systemowych, które zintegrują innowacyjne projekty z odpowiednio zorganizowanym systemem ochrony zdrowia.
Z nagraniem debaty można zapoznać się na stronie organizatora.
