STRESZCZENIE: Zbadano histopatologicznie 53 preparaty szpiku osób chorych na MDS podzielonych wg. klasyfikacji F AB: I grupa - RA + RARS - 22 pacjentów, II grupa - RAEB + RAEB-t - 21 pacj., III grupa - CMML - 10 pacj. Komórkowość szpiku była istotnie częściej zwiększona w preparatach histologicznych niż w rozmazach szpiku (36:20) najczęściej w II grupie i najczęściej w odniesieniu do prekursorów granulocytowych. Dysplazja komórek linii czerwonokrwinkowej i granulocytowej widoczna była częściej w mielogramach niż w trepanobioptatach, a linii płytkotwórczej - z podobną częstością. Bogatokomórkowe preparaty histologiczne przy ubogokomórkowych mielogramach i pancytopenii lub bipenii we krwi obwodowej w 19 przypadkach pozwoliły na rozpoznanie MDS, w pozostałych je potwierdzały. ALIP stwierdzony został we wszystkich przypadkach CMML, w ponad 50% RAEB + RAEB-t i w mniej niż połowie RA + RARS. Nie wykazano zależności czasu przeżycia od obecności ALIP. Najczęstszą zmianą w podścielisku szpiku było nadmierne włóknienie; inne zmiany: wylewy krwawe, obrzęk, ogniska martwicy widoczne były najczęściej w RA + RARS i występowały głównie u osób, u których istniał w wywiadach czynnik nasuwający podejrzenie wtórnego charakteru MDS. Autorzy potwierdzają, że badanie bioptyczne szpiku, uwzględniające metody klasyczne i immunohistochemiczne jest bardzo cenne w diagnozie MDS i rozstrzygające w części przypadków tego zespołu chorobowego.

SUMMARY: Bone marrow biopsies from 53 MDS patients were analyzed and compared with clinical and laboratory data. The patients were classified acc. to FAB classification and divided into 3 groups: group I - RA + RARS - 22 pts; group II - RAEB + RAEB-t - 21 pts, and group III - CMML - 10 pts. Bone marrow cellularity was significantly more often increased in biopsy preparations than in b.m. smears (36:20), being observed most commonly in the II group and in relation to granulocytic precursors. Dysplastic changes in the erythroblastic and myeloblastic cell lines were more often seen in bm. smears than in biopsy and those of the megakaryocytic line were as common in b.m. smears as in biopsy. In 19 pts - pancytopenic or bipenic - the bm. biopsy showed increased cellularity allowing thus the diagnosis of MDS. ALIP was present in all CMML preparations, in over 50% those of RAEB + RAEB-t and in less than 50% in RA + RARS. No relation of the presence of ALIP to the survival time was encountered. The most common change in b.m. stroma was an excessive fibrosis; the other abnormalities as oedema, extravasation of erythrocytes and focal necrosis were the most common in RA + RARS group. These changes were more often observed in patients who had an history of occupational or environmental pollution. The authors confirmed that the b.m. biopsy involving immunohistochemical methods is of great importance in the proper diagnosis of MDS.