STRESZCZENIE: Angiogeneza jest zjawiskiem polegającym na tworzeniu nowych naczyń krwionośnych z uprzednio istniejącej sieci naczyniowej. W ostatnich latach udowodniono istotną rolę tego procesu w patogenezie guzów litych a także nowotworów układu krwiotwórczego. Do oceny angiogenezy wykorzystuje się pomiar gęstości drobnych naczyń krwionośnych (MVD – microvessel density) w szpiku kostnym, oznaczenie stęŜenia cytokin angiogennych w surowicy krwi, szpiku i cytoplazmie proliferujących komórek oraz liczby krążących komórek śródbłonka (CECs – circulating endothelial cells) we krwi obwodowej. U chorych na zespoły mielodysplastyczne (MDS – myelodysplastic syndromes) obserwowano znamiennie większą gęstość drobnych naczyń krwionośnych w szpiku kostnym. Wykazano także istotnie wyższe stężenie wielu czynników angiogennych np. naczyniowo – śródbłonkowego czynnika wzrostu (VEGF – vascular endothelial growth factor), zasadowego czynnika wzrostu fibroblastów (bFGF – basic fibroblast growth factor), angiogeniny, czynnika wzrostu hepatocytów (HGF – hepatocyte growth factor), czynnika martwicy nowotworów α (TNF α – tumor necrosis factor α) w osoczu chorych na MDS w porównaniu z grupą kontrolną osób zdrowych. Wyniki najnowszych badań wskazują, że ocena liczby krążących komórek śródbłonka (CECs – circulating endothelial cells) i ich prekursorów (CEPs – circulating endothelial precursors) może być nieinwazyjnym markerem procesu angiogenezy w MDS. Dokładne poznanie mechanizmów kontrolujących zjawisko angiogenezy stwarza możliwość wprowadzenia nowych metod leczniczych. Wyniki pierwszych prób klinicznych z wykorzystaniem inhibitorów angiogenezy wskazują, że leki te mogą w przyszłości znaleźć zastosowanie w leczeniu zespołów mielodysplastycznych.

SUMMARY: Angiogenesis is the formation of new blood vessels from an existing vasculare. It is established that growth of solid tumors and hematological malignancies depends on angiogenesis. The measurement of microvessel density (MVD) in the bone marrow, levels of angiogenic factors and circulating endothelial cells in plasma appears to be the most reliable method of assessing angiogenic activity. In patients with myelodysplastic syndromes (MDS) MVD in the bone marrow and levels of various angiogenic factors in plasma including vascular endothelial growth factor – VEGF, basic fibroblast growth factor – bFGF, angiogenin, hepatocyte growth factor – HGF, tumor necrosis factor α – TNF α are significantly higher compared to healthy controls. Recently it has been shown that the level of circulating endothelial cells – CECs and circulating endothelial precursors – CEPs can be a noninvasive marker of angiogenesis in patients with MDS. The precise determination of regulation of angiogenesis may be the background for introduction of new treatment methods. The results of the first clinical trials show that the inhibitors of angiogenesis can be useful for the treatment of hematological malignancies.