STRESZCZENIE: Przeprowadzono randomizowane z podwójnie ślepą próbą badanie porów­nujące skuteczność i bezpieczeństwo kwasu zoledronowego i pamidronianu w leczeniu szpiczakowej choroby kości. Od marca 1999 roku oceniana jest skuteczność i bezpieczeństwo pamidronianu i kwasu zoledronowego u chorych na szpiczaka plazmocytowego otrzymujących chemioterapię przeciwnowotworową według programu VMCP/VBAP. Dziewięciu chorych w III okresie choroby i ze zmianami osteolitycznymi (3 kobiety, 6 mężczyzn, wiek średni 57, zakres 52- 67 lat) randomizowano (w stosunku 1:1:1) do leczenia kwasem zoledronowym w dawce 4 mg lub 8 mg w 15 minutowej infuzji dożylnej lub 90 mg pamidronianu w 2-godzinnej infuzji dożylnej, stosowanych co 3-4 tygodnie przez 12 miesięcy. W dalszej fazie badania (czerwiec 2000-listopad 2003 r.) chorzy (z wyjątkiem trzech) nie otrzymywali bisfosfonianów. Wyniki. U 7 chorych zastosowano po 18 cykli ocenianego leczenia, u 1 chorego 16 cykli, także u 1 chorego 12 cykli. W czasie 12-miesięcznego okresu leczenia bisfosfonianami i w wydłużonej fazie obserwacji komplikacje kostne i progresja osteolizy wystąpiły z taką samą częstotliwością w 3 grupach leczniczych. Czas od rozpoczęcia leczenia bisfosfonianem do wystąpienia pierwszego powikłania kostnego wynosił 304 dni w grupie leczonej pamidronianem, 366 dni w grupie leczonej kwasem zoledronowym w dawce 4 mg i 392 dni w grupie leczonej kwasem zoledronowym w dawce 8 mg. Objawy uboczne: pojedyncze epizody hipokalcemii wystąpiły u 2 chorych, hipertransaminazemię obserwowano u 3 chorych, a pogorszenie parametrów wydolności nerek u 2 chorych. Bóle mięśniowe i gorączka do 39cC wystąpiły u 6 chorych po kilku do kilkudziesięciu godzinach od podania badanego bisfosfonianu. Objawy uboczne były podobne i występowały z podobną częstotliwością u chorych leczonych kwasem zoledronowym co pamidronianem. W przebiegu dalszej obserwacji u 2 chorych uprzednio leczonych kwasem zoledronowym problemem pozostawały nie gojące się zmiany w obrębie żuchwy przybierające w późniejszym okresie obraz przebudowy kostnej. W chwili obecnej rzeczywisty średni czas przeżycia badanych chorych od rozpoczęcia leczenia kwasem zoledronowym w dawce 8 mg wynosi 55 miesięcy, kwasem zoledronowym w dawce 4 mg 33 miesiące, a pamidronianem 34 miesiące. W grupie leczonej pamidronianem zmarło 2 chorych, leczonej kwasem zoledronowym 4 mg 3 chorych, a kwasem zoledronowym 8 mg 1 chory. U 1 chorego leczonego kwasem zoledronowym 8 mg, zgon poprzedzony był wystąpieniem nowotworu gardła z zajęciem węzłów chłonnych szyjnych, a u 1 chorego leczonego kwasem zoledronowym 4 mg, mielodysp­lazją. Wnioski: Długotrwała obserwacja potwierdziła podobną skuteczność kwasu zoled­ronowego i pamidronianu w leczeniu szpiczakowej choroby kości.

SUMMARY: Randomized, double-blind study was conducted to compare the efficacy and safety of zoledronic acid and pamidronate for treatment of myeloma bone disease. Methods. Since March 1999 the efficacy and safety of pamidronate and zoledronic acid has been evaluated in MM patients all receiving anti-myeloma chemotherapy acc. to VMCP/VBAP alternating regimen. Nine patients with stage III myeloma and osteolytic lesions (3 female, 6 male, median age 57 years, range 52-67, with monoclonal protein: 180-7, 19A-2) were randomly assigned (1:1:1 ratio) to treatment with either 4 or 8 mg of zoledronic acid via 15-minute intravenous infusion or 90 mg of pamidronate via 2-hour intravenous infusion every 3 to 4 weeks for 12 months. In extension phase of the study (June 2000 - November 2(03) patients (except 3) did not receive bisphosphonates. Results. In 7 patients 18 cycles of assessed treatment was administered to each of them, in one 16 cycles and in one 12 cycles. During the 12-month-period of bisphosphonate treatment and in extension phase of the study skeletal related events (SRE) and progression of osteolysis occurred with the same frequency in 3 treatment groups. Time from study entry to the first SRE was 304 days in pamidronate and 366 and 392 days in 4 and 8 mg zoledronic acid group, respectively. The skeletal morbidity rate was identical in all treatment groups. Adverse events: single hypocalcemic events occurred in 2 patients, mild hypertransaminasemia was observed in 3, worsening of renal function parameters in 2 patients (transient in one of them). Muscular pain and fever up to 39·C (transient and self-limiting "nu - like" symptoms) occurred in 6 patients after several or some dozens of hours from study drug administration. Adverse events were similar in nature and frequency with zoledronic acid and pamidronate and were experienced by a similar proportion of patients in each treatment group. During further observation in 2 patients previously treated with zoledronic acid the problem were not healing changes within their mandibles; these alterations formed later the picture of bone remodeling. At present actual median survival time of analysed patients since the beginning of treatment with zoledronic acid 8 mg is 55 months, with zoledronic acid 4 mg - 33 months and with pamidronate - 34 months. Two patients in the pamidronate group died, as did 3 and 1 in 4 mg and 8 mg zoledronic acid groups, respectively. In one patient treated with zoledronic acid 8 mg, death was preceded by the occurrence of throat tumor with involvement of lymph nodes, and one patient treated with zoledronic acid 4 mg died with symptoms of myelodysplasia.
Conclusions: Long-term follow-up data of our single center study confirmed that zoledronic acid was of similar efficacy as pamidronate in the treatment of myeloma bone disease.