STRESZCZENIE: Receptory błonowe nowotworowych plazmocytów mają duży wpływ na procesy proliferacji, migracji i zasiedlania różnych struktur co klinicznie przejawia się zróżnicowaną masą nowotworową wewnątrz- i pozaszpikową, aktywnością choroby i odpowiedzią na chemioterapię. Celem pracy była ocena ekspresji wybranych antygenów na nowotworowych i nienowotworowych plazmocytów, a także odniesienie fenotypu komórek szpiczakowych do przebiegu szpiczaka plazmocytowego i reakcji na leczenie. Fenotyp immunologiczny oceniano na komórkach szpiczakowych pobranych ze szpiku 28 wcześniej nie leczonych chorych. Grupę kontrolną stanowiło 10 osób, u których wykluczono chorobę nienowotworową. Z uwagi na małą zawartość plazmocytów w szpiku grupy kontrolnej próbki poddawano zagęszczaniu w polu magnetycznym, co pozwoliło zwiększyć ich koncentrację do 12-24% komórek jednojądrzastych. Ekspresja antygenów CD28 i CD40 była zbliżona w grupie chorych i w grupie kontrolnej, natomiast stwierdzono statystycznie większą ekspresję antygenu CD44 w grupie kontrolnej w porównaniu z grupą chorych. Zaobserwowano większą aktywność choroby, ocenianą na podstawie stężenia b2M w surowicy w grupie chorych CD28+ oraz w grupie CD44-. Ekspresja CD40 na komórkach szpiczakowych wiązała się z gorszą reakcją na chemioterapię, co stwierdzono oceniając efekty 6 kuracji pierwszoliniowej terapii cytostatycznej.

SUMMARY: Malignant plasma cells membrane receptors play significant role in process of proliferation and also migration and homing to different tissues, and they exert influence on intra- and extramedullary tumor mass, disease activity and response to the treatment. The aim of this study was the estimation of normal and malignant plasma cells antigens expression (CD28, CD40, CD44) and correlation between course of the disease, response to the treatment and myeloma cells fenotype. Immunophenotype was evaluated on the plasma cells derived from bone marrow of 28 freshly diagnosed myeloma patients. Control bone marrow collected from ten volunteers without any symptoms of malignancy condensed in magnetic fields to achieve mononuclear cells concentration 12-24%, because primary amount of plasma cells was very small. CD28 and CD40 expression in patients and control group was similar. Statistically higher expression of CD44 in control group was observed. We found, that activity of the disease, which was estimated by the b2M level was higher in CD28+ and CD44 - patients. Higher CD40 expression on myeloma cells was associated with worse response to chemotherapy, which was estimated after 6 courses of first-tine treatment.