STRESZCZENIE: Rodzina ligandów/cytokin czynnika martwicy nowotworów odgrywa klu­czową rolę w powstawaniu i regulacji prawidłowej odpowiedzi komórki B. Nowo rozpoznanym członkiem tej rodziny jest stymulator limfocytów B (angielski skrót BLyS, inne nazwy BAFF, THANK, TALL-1 i zTNF-4). Występuje on na monocytach, makrofagach i komórkach dendrytycznych, ale nie wykryto go na komórkach B. Jest to białko błonowe typu II, które może działać albo w postaci ligandu związanego z błoną komórkową, albo w postaci rozpuszczalnej cytokiny odszczepionej w następstwie procesów proteolitycznych. BLyS chroni obwodowe komórki B przed apoptozą i wydłuża ich przeżycie. Obniżenie procesów apoptotycznych przez BLyS koreluje ze zmianami w stosunkach między białkami z rodziny Bcl-2 na korzyść procesów przeżycia, a ponadto wiąże się z poliklonalną autoimmunizacją, jak również z fizjologiczną odpowiedzią humoralną. U transgenicznych myszy z nadekspresją BLyS rozwija się zespół objawów przypominających toczeń trzewny i następuje ekspansja rzadkiej populacji śledzionowych limfocytów B1a (CD5+). Nadekspresja BLyS powoduje także aktywację czynnika transkrypcji-KB, kinazy białkowej c-Jun NH2-terminalnej, Elk-1 i kinazy białkowej aktywowanej mitogenem p38. BLyS ma trzy receptory: BCMA, TACI i BAFF-R. W przeci­wieństwie do BLyS receptory te występują na komórkach prawidłowych, a także na komórkach przewlekłej białaczki limfatycznej B-komórkowej (PBL-B). Ponadto komórki PBL-B u niektórych pacjentów charakteryzuje nieprawidłowa ekspresja mRNA BLyS.

SUMMARY: Members of the tumor necrosis factor (TNF) family have been shown to he key mediators in the formation and regulation of normal B-cell responses. B-lymphocyte stimulator - BLyS (BAFF, THANK, TALL-1 and zTNF-4) is a newly identified TNF family member expressed by monocytes, macrophages and dendritic cells, but not by B cells. BLyS is a type II membrane protein that acts in either a membrane-bound form or proteolytically cleaved into a soluble cytokine. BLyS protects peripheral B cells from apoptosis and enhances cell survival. Attenuation of apoptosis by BLyS correlates with changes between Bcl-2 family proteins in favor of cell survival. Attenuation of apoptosis underlies BLyS enhancement of polyclonal autoimmunity, as well as the physiologic humoral immune response. Transgenic mice overexpressing BLyS in lymphoid cells develop symptoms characteristic of systemic lupus erythematosus and expand a rare population of splenic Bla lymphocytes (CD5+). Overexpres­sion of BLyS activates the NF-ICB, ELK-l, c-Jun NH2-terminal kinase and p38 mitogen­activated protein. Three receptors including B-celI maturation antigen (BCMA), transmemb­rane activator and CAML interactor (TACl) and B cell-activating factor-receptor (BAFF-R) have been identified as receptors for BLyS. In contrast to BLyS, the receptors of BLyS are expressed on normal B cells and B-cell chronic lymphocytic leukemia (B-CLL) cells. In addition, B-CLL cells from a subset of patients abnormally express BLyS mRNA.