STRESZCZENIE: W ostatnich latach gruźlica staje się poważnym problemem społecznym. Rozpoznanie ustalane jest zazwyczaj późno, ponieważ zwiększa się liczba nietypowych postaci gruźlicy, mogących sugerować inne choroby. Przedstawiamy przypadek 61-letniego mężczyzny, u którego wstępne rozpoznanie i przebieg kliniczny sugerował schorzenie hematoonkologiczne. Pacjent został skierowany do Kliniki Hematologii i Transplantacji Szpiku Śląskiej Akademii Medycznej (Śl.A.M.) w kwietniu 2002 roku w stanie klinicznym średnio-ciężkim z rozpoznaniem 'osteomyelofibrosis'. Od pół roku stan chorego ulegał stopniowemu pogorszeniu, występowały stany gorączkowe do 40°C z towarzyszącymi nocnymi potami, spadkiem masy ciała około 12 kg, bólami wielostawowymi. W badaniu fizykalnym stwierdzano zmiany narządowe (powiększenie obwodowych węzłów chłonnych, wątroby i śledziony opisywanej w badaniach obrazowych jako 'lien permagnum'), wskaźniki hematologiczne krwi obwodowej wykazywały trójukładową pancytopenię, w biopsjach aspiracyjnych szpiku cechy 'punctio sicca'. Badania diagnostyczne prowadzono wcześniej w trzech ośrodkach (internistycznym, ftizjopneumonologicznym i onkologicznym). W badaniu histo-patologicznym szpiku stwier­dzono cechy włóknienia Io/IIo o charakterze odczynowym. W pobranym ponownie do badania patomorfologicznego materiale ze zmiany guzowatej szyi stwierdzono liczne ziarniniaki z komórek nabłonkowatych ulegających martwicy serowatej, w barwieniu auraminą ujawniono prątki, rozpoznając 'Tuberculosis miliaris'. Od maja 2002 do chwili obecnej pacjent otrzymuje terapię przeciwprątkową, początkowo w ramach hospitalizacji w Klinice Ftizjopneumonologii Śl. A.M., następnie w trybie ambulatoryjnym. Stan kliniczny ulegał stopniowej poprawie i obecnie jest dobry, uzyskano normalizację temperatury i całkowite ustąpienie zmian narządowych. Wskaźniki hematologiczne są prawidłowe.

SUMMARY: In recent years tuberculosis bas become a serious social problem. It is usually diagnosed late because the number of aspecific manifestations which might suggest other diseases is rising. We report a case of a 61-year-old man in whom initial diagnosis and clinical course suggested hemato-oncological disease. Patient was referred to the University Depart­ment of Hematology and Bone Marrow Transplantation, Silesian Medical Academy in April 2002 in overall serious condition with the diagnosis of 'osteomyelofibrosis'. For half a year his general condition bad been gradually worsening - fever up to 40oC, night sweats, weight loss of about 20 kg and multi-joint pain were observed. On examination peripheral lymph nodes enlargement, hepatomegaly and splenomegaly described in CT as 'lien permagnum' were observed. CBC analysis showed pancytopenia, bone marrow biopsy was described as 'punctio sicca'. Histopatological examination of trephine biopsy material showed reactive I°/II° bone marrow fibrosis. Material from the enlarged neck mass was excised again. On histopathological examination granulomatous inflammation, caseating necrosis and presence of mycobaeteria on auramine stain were revealed. The diagnosis of 'Tubereulosis miliaris' was established. The patient was started on the antituberculosis treatment in May 2002, first as an inpatient in the University Department of Phthisiopulmonology, Silesian Medical Academy, later as an outpatient, and is still undergoing it. His overall condition has been gradually improving and now is good. Normalization of body temperature and complete resolution of lymph nodes and organ enlargement have been achieved. Hematological parameters have returned to normal.