STRESZCZENIE: CXCR4 (CD184) jest receptorem dla chemokiny SDF-1 (Stromal Derived Factor), która jest uznana za jeden z najważniejszych czynników w procesach migracji, przeżycia, proliferacji i aktywacji komórek prawidłowych i nowotworowych układu krwiotwórczego. W artykule omówiono mechanizm działania receptora CXCR4 i aktywację szlaku sygnalizacyjnego po połączeniu z jedynym ligandem - chemokiną SDF-1 oraz czynniki regulujące aktywność tego receptora. Przedstawiono ekspresję receptora CXCR4 na komórkach limfoidalnych, ze szczególnym uwzględnieniem komórek nowotworowych z linii B oraz na komórkach linii mieloidalnej, zwłaszcza w ostrej białaczce szpikowej. Podkreślono też rolę CXCR4 jako koreceptora w zakażeniach wirusem HIV-1 oraz przytoczono przykłady zastosowania substancji blokujących aktywność receptora CXCR4 w nowych metodach leczenia nowotworów i AIDS.

SUMMARY: CXCR4 (CD184) is a chemokine SDF-1 (Stromal Derived Factor CXCL12) receptor and important element in cell migration, survival and proliferation. The article presents current data about the CXCR4 function and expression on normal and malignant hematopoietic and mature blood cells. Also regulation and intracellular signaling processes after CXCR4-SDF-1 interaction are described. The significance CXCR4 expression in lymphoid and myeloid malignancies and the role of CXCR4 as coreceptor for HIV-1 virus infection is discussed. Lastly, some new therapeutic methods with the use of CXCR4 inhibitors in hematologic malignancies and AIDS are shown.