STRESZCZENIE: Identyfikacja antygenów związanych z nowotworami/białaczkami (tumor associated antigens/leukemia associated antigens – TAA/LAA) może otworzyć drogę dla swoistej immunoterapii pacjentów z przewlekłą białaczką limfocytową B komórkową (PBL-B). Przy użyciu metody łańcuchowej polimerazy z odwrotną transkrypcją (Reverse Transcription Polymerase Chain Reaction – RT-PCR) przeanalizowano ekspresję antygenu nowotworowego RHAMM/CD168, zidentyfikowanego wcześniej jako LAA przy użyciu metody serologicznej analizy ekspresji biblioteki genowej cDNA (SEREX) u pacjentów z białaczkami szpikowymi. Porównano profil ekspresji genu RHAMM na komórkach jednojądrzastych wyizolowanych od 30 chorych z PBL-B oraz 20 zdrowych ochotników. Zaobserwowano ekspresję mRNA dla RHAMM/CD168 u 75% pacjentów oraz brak ekspresji tego antygenu na komórkach zdrowych ochotników. Ze względu na ograniczoną ekspresję RHAMM-u w zdrowych tkankach (tylko w grasicy i jądrach) oraz wysoką częstość występowania, nawet u pacjentów we wczesnych stadiach PBL-B, oznaczono ilościowo poziom ekspresji RHAMM przy użyciu RT-PCR w „czasie rzeczywistym” oraz przeprowadzono testy czynnościowe. W hodowli mieszanej limfocytów z peptydem R3 (najbardziej immunogennym epitopem dla RHAMM) oceniono swoiste dla RHAMM limfocyty T cytotoksyczne (CTL) używając testu cytotoksyczności ELISPOT (enzyme-linked immunosorbent spot). Biorąc pod uwagę otrzymane wyniki oraz wcześniejsze doniesienia o zwiększonej swoistej odpowiedzi cytotoksycznej przeciwko R3 u jednego z czterech HLA-A2 pozytywnych pacjentów z PBL-B poddanych immunoterapii przy użyciu komórek dendrytycznych stymulowanych lizatami uważamy, że RHAMM/CD168 może być interesującym antygenem dla przyszłej celowanej immunoterapii pacjentów z PBL-B.

SUMMARY: Definition of appropriate target antigens might open new avenues to antigen targeted immunotherapies for patients with B-cell chronic lymphocytic leukemia (B-CLL). In myeloid leukemias, we defined recently the receptor for hyaluronan mediated motility RHAMM/CD168 as an antigen eliciting both humoral and cellular immune responses. Here, we investigated 30 B-CLL patients versus 20 healthy volunteers (HV) for the expression of antigen RHAMM/CD168 on mRNA level. Lack of RHAMM expression in HV was detected, which makes this particular antigen an interesting target for immunotherapy. The quantity of RHAMM/CD168 expression was characterized by “real time” RT-PCR in 24 CLL patients and 5 healthy volunteers. Functional analyses (mixed lymphocyte peptide cultures followed by ELISPOT assays) were performed to evaluate the immunogenicity of RHAMM/CD168. We found RHAMM/CD168 expression significantly (p<0.0001) higher in CLL patients than in HV. Specific CD8+ cytotoxic T-cell (CTL) responses against RHAMM/CD168 could be detected in vitro, by specific interferon gamma secretion when CTLs encounter RHAMM-derived peptide as target structure. Recently, we have described enhanced CTL against RHAMM/CD168 observed in one of four HLA-A2 positive CLL patients treated with DC vaccine. Therefore, the antigen RHAMM/CD168 might represent an interesting potential target for immunotherapies in patients with B-CLL.