STRESZCZENIE: Prokalcytonina (PCT) jest precursorem syntezy kalcytoniny w tarczycy. Ponadto, pomiar osoczowego stężenia PCT jest uznanym markerem ciężkich zakażeń bakteryjnych. Dodatkowo w przebiegu posocznicy obserwuje się zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej. Celem pracy była ocena stężenia prokalcytoniny w przebiegu zakażeń u dzieci leczonych z powodu choroby nowotworowej oraz ocena parametrów gospodarki wapniowo-fosforanowej i próba ich korelacji ze stężeniem prokalcytoniny. Badania przeprowadzono u 40 dzieci leczonych z powodu chorób nowotworowych (wiek: 1–18 lat, mediana: 8,63 lat, płeć: 22 chłopców, 18 dziewcząt). Stężenie PCT, a także parametry gospodarki wapniowo-fosforanowej oznaczono w przebiegu 67 epizodów zakażeń u 28 pacjentów (grupa badana) oraz w u 23 pacjentów bez klinicznych i mikrobiologicznych dowodów zakażenia (grupa kontrolna). Stwierdzono statystycznie znamiennie wyższe stężenie PCT w grupie dzieci z infekcją w porównaniu z dziećmi bez klinicznych i mikrobiologicznych dowodów zakażenia (2,1 ng/ml vs. 0,4 ng/ml, p=0,005). Zaobserwowano również odwrotną korelację pomiędzy stężeniem fosforanów a PCT (r=-0,39; p<0,005). W grupie z PCT>0,5ng/ml średnie stężenia fosforanów było niższe niż w grupie dzieci z niskim PCT (3,5mg/dl vs. 4,3 mg/dl; p=0,001). U dzieci z udokumentowanym zakażeniem odnotowano poprzednio obserwowaną zależność, że w grupie z PCT>0,5 ng/ml średnie stężenia fosforanów są niższe niż w grupie z PCT<0,5ng/ml (3,3mg/dl vs. 4,4mg/dl; p=0,004). Związek podwyższonego stężenia PCT z obniżonym stężeniem fosforanów w surowicy krwi w przebiegu zakażeń może wskazywać na wspólna patogenezę tych zaburzeń. Łączne oznaczenie obu markerów może być wykorzystane w szybkiej diagnostyce ciężkich powikłań infekcyjnych u pacjentów z chorobą
nowotoworową.

SUMMARY: Procalcitonin (PCT) is a precursor of calcitonin in the thyroid gland. Moreover, the PCT plasma level is also a marker of severe bacterial infections. Additionally, in septic patients disturbances in calcium and phosphates homeostasis are observed. Thus, the aim of the study was to evaluate possible association between the PCT level and calcium/phosphates homeostasis. Forty children with cancer (age: 1–18, mean age: 8.63 years, 22 boys, 18 girls) were included into the study. Measurements were made during 67 infections episodes in 28 patients (study group) and in 23 patients without infection (control group). The mean PCT level was higher in study group (2.1 ng/ml vs. 0.4 ng/ml, p=0.005). A negative correlation between phosphate concentration and PCT level was observed (r=-0.39; p<0.005). In group with PCT>0.5 ng/ml the mean phosphate level was lower than in group with PCT<0.5 ng/ml (3.5 mg/dl vs. 4.3 mg/dl; p=0.001). In children with infections and PCT>0.5 ng/ml the mean phosphate level was 3.3 mg/dl vs. 4.4mg/dl in PCT<0.5 ng/ml group (p=0.004). The correlation between hypophosphatemia and high PCT level shows a common metabolic background and measurements of both parameters together may be used as early markers of severe infections complications in children with cancer.