STRESZCZENIE: Gen PAR-4 zidentyfikowano podczas badania genów wykazujących zwiększoną ekspresję przy
indukcji apoptozy w komórkach raka prostaty. Następnie stwierdzono, że białko Par-4 wykazuje
ekspresję zarówno w limfocytach prawidłowych, jak i białaczkowych. Celem pracy była ocena
ekspresji białka Par-4 w limfocytach B u chorych na przewlekłą białaczkę limfocytową Bkomórkową
oraz poszukiwanie zależności pomiędzy ekspresją tego białka a ekspresją innych
białek regulujących proces apoptozy. Stwierdzono dodatnią korelację pomiędzy ekspresją białka
Par-4 a ekspresją białek BCL-2 oraz BAX. Badano także zależność pomiędzy ekspresją białka
Par-4 a wybranymi parametrami klinicznymi PBL-B: wykazano dodatnią korelację ze stężeniem
LDH i b2-mikroglobuliny oraz ujemną korelację ze stęŜeniem hemoglobiny. Stwierdzono równieŜ
dodatnią korelację pomiędzy ekspresją białka Par-4 a odsetkiem komórek CD38+. U chorych
o fenotypie CD38+ ekspresja białka Par-4 była istotnie większa w porównaniu z chorymi o
fenotypie CD38-. Wyniki te ponownie potwierdzają istnienie zaburzeń apoptozy w komórkach
PBL-B; ponadto wydają się potwierdzać znaczenie rokownicze ekspresji białka Par-4 u chorych
na PBL-B, jednak z uwagi na złożoność mechanizmów regulujących indukcję tej ścieŜki apoptozy
konieczne są dalsze badania dotyczące tego zagadnienia.

SUMMARY: Par-4 (prostate apoptosis response-4) protein was originally found upregulated in prostate tumour
cells undergoing apoptosis. It was further identified as a proapoptotic protein upregulated both in
normal and leukaemic lymphocytes. The aim of our study was the assessment of Par-4 protein
expression in B cells of B-CLL patients and the examination of its relationship with the expression
of other proteins involved in apoptosis regulation. We found positive relationships between
Par-4 and both BCL-2 and BAX protein expression. The results of our research were also analysed
in association with the principal B-CLL prognostic factors. There was a positive correlation
between the expression of Par-4 protein and the lactate dehydrogenase (LDH) and β2-
microglobulin serum concentrations (p<0.01 and p<0.05, respectively), and a negative correlation was found between Par-4 protein expression and haemoglobin level (p<0.01). The expression
of Par-4 protein in B cells correlated positively with the percentage of CD38+ cells
(p<0.05), and it was higher in patients with CD38+ phenotype (p<0.05). Our results confirm
the significance of apoptosis deregulation in B-CLL and suggest a possible relationship between
Par-4 expression and the clinical course of the disease, which however needs further investigation.