STRESZCZENIE: Badania cytogenetyczne i molekularne genów fuzyjnych są rutynowo wykonywane u chorych na ostre białaczki. Stwierdzenie aberracji genetycznych oprócz znaczenia diagnostycznego, wpływa na wybór leczenia i dostarcza ważnych informacji prognostycznych. Szczególne znaczenie badań genetycznych znalazło odzwierciedlenie w nowej klasyfikacji ostrej białaczki szpikowej (OBS) wg. WHO i wyodrębnieniu trzech grup ryzyka cytogenetycznego: niskiego [z t(8;21) i genem fuzyjnym AML1-ETO, inv(16)/t(16;16) i genem CBFB-MYH11, t(15;17) i genem PML-RARa], pośredniego [z prawidłowym kariotypem, +8, — Y, del(12p)] oraz wysokiego [z abberacjami chromosomów 5 i 7, t(3;3), t(6;9), t(9;22), złożonym kariotypem]. Stratyfikacja chorych do grup ryzyka cytogenetycznego jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na wybór leczenia. W grupie pośredniego i wysokiego ryzyka, wykonanie allotransplantacji rozważa się już w momencie uzyskania pierwszej całkowitej remisji (CR) choroby, u chorych niskiego ryzyka takie postępowanie uzasadnione jest w przypadku uzyskania drugiej CR. Obecność t(15;17) i genu PML-RARa jest wskazaniem do zastosowania w indukcji kwasu trans-retinowego, chorzy z t(8;21) i inv(16) odnoszą korzyść z podania kilku kursów leczenia dużymi dawkami AraC w trakcie kon­solidacji. Diagnostyka cytogenetyczna (kariotyp, FISH) i molekularna (RT-PCR) stosowane jako metody komplementarne, pozwalają na lepszą stratyfikację chorych do grup ryzyka. Ostatnie publikacje wskazują na rolę nowych abberacji genetycznych [FLT3, mutacje genu NPM (nucleophosmin)] w prognozowaniu przebiegu klinicznego u chorych w grupie pośred­niego ryzyka cytogenetycznego. Wykrycie rearanżacji genów w chwili rozpoznania, pozwala ponadto monitorować chorobę resztkową (MRD) metodą real time PCR i gniazdowego PCR. Obecność MRD u chorych z PML-RARa jest zapowiedzią wznowy białaczki, znaczenie monitorowania MRD w przypadku OBS z obecnością innych genów fuzyjnych jest przed­miotem badań.

SUMMARY: Cytogenetic and molecular techniques are routinely applied in laboratory diagnostics of acute leukemia. The detection of genetic aberrations not only assists with diagnosis and treatment decisions, but also adds important prognostic information. The role of genetic aberrations is reflected by WHO dassification of acute myloid leukemia (AML) and in stratiDcation to three cytogenetic risk group: Iow [with t(8;21) and AML1-ETO fusion gene, inv(16)/t(16;16) with CBFB-MYH11, t(15;17) with PML-RARa], intermediate [normal karyoty-pe, +8, - Y, del(12p)], high [aberrations of chromosomes 5 and 7, t(3;3), t(6;9), t(9;22), complex karyotype]. The cytogenetic risk group stratification is one of the most important factor determining the treatment outcome. The patients in intermediate and high risk group should undergo stem celi transplantation (SCT) in first complete remission (CR). In contrast patients in Iow cytogenetic risk group should receive SCT in second CR. Induction treatment with trans-retinoic acid is indicated in AML with PML-RARa fusion gene, while patients with core binding factor AML benefit from consolidation composed of high dose AraC. The concomitant use of cytogenetic (karyotype, FISH), and molecular methods has significantly improved stratification into cytogenetic risk group. Several studies indicate the new genetic aberrations [FLT3 aberrations, mutation of NPM gene (nucleophosmin)] allowing better prediction of the treatment outcome in patients in intermediate cytogenetic risk group. Gene rearrangements associated with leukemia can be used as molecular markers allowing the detection of minimal residual disease (MRD) using real time PCR method. The role of molecular monitoring of PML-RARa transcript in patients in CR is already established and other fusion genes transcripts are evaluated.