STRESZCZENIE: Podstawowym problemem klinicznym w leczeniu nowotworów układu krwiotwórczego jest oporność wielolekowa (multidrug resistance, MDR). Wśród opisanych dotychczas mechanizmów MDR ważne miejsce zajmują białka oporności, z których większość wchodzi w skład nadrodziny transporterów ABC (ATP-binding casette). Białko związane z opornością w płucach (lung resistance-related protein, LRP) jest nowym białkiem oporności, które nie należy do nadrodziny ABC. Nadekspresja LRP jest obserwowana w wielu opornych, nowotworowych liniach komórkowych. Wyniki licznych badań wskazują na związek nadeksp­resji LRP z odpowiedzią na leczenie i całkowitym przeżyciem w niektórych nowotworach. LRP zostało zidentyfikowane jako większe białko krypt (major vault protein, MVP), główny element krypt - dużych multimerycznych kompleksów rybonukleproteinowych o niewyjaśnionej funkcji fizjologicznej. Ostatnio poznana struktura krypt wskazuje na ich potencjalną rolę w magazynowaniu i wewnątrzkomórkowym transporcie makromolekuł. Wydaje się praw­dopodobne, że krypty są odpowiedzialne za sekwestrację leku i jego transport z obszaru jądra komórkowego. Omówiono dane z ostatnich kilku lat na temat struktury i funkcji krypt, znaczenia prognostycznego LRP w nowotworach układu krwiotwórczego oraz możliwości modulacji lekooporności nadawanej przez LRP.

SUMMARY: Multidrug resistance (MDR) is the most important clinical problem in the treatment of haematological malignancies. Numerous described mechanisms of MDR include resistance proteins which are mainly ATP-binding cassette (ABC) transporters. Lung resistan­ce-related protein (LRP) is a novel non-ABC resistance protein. High expression of LRP is observed in a number of resistant cancer cell lines. Some cancer clinical trials showed correlation of LRP expression with response to treatment and/or overall survival LRP is found to be a major vault protein (MVP) which is the main component of vaults - large multimeric ribonucleoprotein complexes of unknown physiological function. Recently elucidated structure of vaults may indicate its role in intracellular transport and storage of macromolecules. Some data suggest that vaults can confer drug resistance to cells by drug sequestration and transport from nucleus. The significance of LRP as a prognostic factor in hematological malignancies and potential strategies to overcome MDR related to LRP need further research.