STRESZCZENIE: Niektóre wyniki dożwiadczeń i obserwacje kliniczne wskazują, że niesteroidowe leki przeciwzapalne, zwłaszcza nowe
pochodne etodolaku, wykazują działanie przeciwnowotworowe w różnych guzach litych oraz rozrostach układu
krwiotwórczego.
Celem przeprowadzonych badań była ocena i poznanie mechanizmów działania cytotoksycznego SDX-101 i SDX-
308 w odniesieniu do komórek przewlekłej białaczki limfocytowej (PBL). Badania przeprowadzono ex vivo na komórkach
jednojądrowych, wyizolowanych od 100 nieleczonych wcześniej chorych na PBL, inkubowanych przez 24
godziny. Cytotoksyczność związków oceniono testem z jodkiem propidyny. Badano markery apoptozy za pomocą
wykrywania aktywnej kaspazy 3 oraz testu z anneksyną-V. Ponadto oceniano cytometrycznie ekspresję wybranych
białek regulujących apoptozę, w tym p73, Bax, Bak, Bcl- oraz Mcl-1.
Wykazano wysoką aktywność przeciwbiałaczkową zarówno SDX-101, jak i SDX-308. Znamienny efekt działania
SDX-308 (w odniesieniu do hodowli kontrolnych, prowadzonych bez dodatku leków) osiągnięto przy zastosowaniu
dawki ożmiokrotnie niższej niż w przypadku SDX-101. Głównym mechanizmem działania obydwu leków była indukcja
apoptozy zależnej od aktywacji kaspaz. Obserwowane zmiany w ekspresji białek regulatorowych różniły się w
przypadku zastosowania SDX-101 i SDX-308. Należy podkreżlić, że obydwa leki wykazywały selektywny efekt
przeciwbiałaczkowy, nie wywołując znaczącego działania cytotoksycznego na komórki jednojądrowe izolowane od
osób zdrowych.
Podsumowując, wybrane pochodne etodolaku, szczególnie SDX-308, mogą być rozważane jako nowe preparaty o potencjalnej
aktywności klinicznej u chorych na PBL. Interesujące wydaje się zbadanie ich interakcji z lekami stosowanymi
rutynowo, o potwierdzonej już skuteczności w PBL.

SUMMARY: Some non-steroidal anti-inflammatory drugs, especially etodolac derivates, have been recently found to inhibit proliferation
and invasive growth or induce cell apoptosis in several tumors and some hematologic malignancies, including
chronic lymphocytic leukemia (CLL).
The aim of this study was to evaluate an anti-tumor effect of etodolac analogues, SDX-101 and SDX-308, on CLL
cells. The cytotoxicity and specific pro-apoptotic effects of the studied drugs on B-CLL cells were assessed ex vivo in
samples obtained from 100 untreated CLL patients. Cytotoxicity was evaluated by propidium iodide assay. Apoptosis
was detected by both caspase-3 activation and Annexin-V tests. Moreover, expression of some apoptosis-regulating
proteins, including p73, Bax, Bak, Bcl- and Mcl-1 was assessed.Both analogues proved to be highly effective against CLL cells, however SDX-308 was found to be much stronger, as
compared to SDX-101, when the dosage used was eight times lower. The main mechanism of SDX-101 and SDX-308
action was caspase-dependent apoptosis. Expression of apoptosis-regulating proteins slightly differed in response to
both drugs. Importantly, SDX-101 and SDX-308 had selective anti-leukemic effect, with no significant cytotoxicity
against healthy lymphocytes.
In summary, the examined etodolac analogues, especially SDX-308 could be considered as new agents with potential
clinical activity in CLL. It would be interesting to assess their interactions with drugs routinely used in CLL treatment,
with already confirmed effectiveness in this disease.