STRESZCZENIE: Oporność wielolekowa związana z ekspresją białka P-gp (MDR-1) oraz oporność za pośrednictwem molekuł adhezyjnych (CAM-DR) związana z ekspresją integryn oparte są na dwu różnych mechanizmach. CAM-DR może indukować ekspresję białka P-gp, które jest jednym z najważniejszych czynników złego rokowania w ostrych białaczkach. Celem pracy było zbadanie wzajemnej zależności między ekspresją różnych molekuł adhezyjnych a obecnością białka P-gp na komórkach blastycznych ostrych białaczek, w aspekcie oceny znaczenia prognostycznego cząsteczek adhezyjnych. U 28 chorych na ostrą białaczkę szpikową (OBS) i 17 chorych na ostrą białaczkę limfoblastyczną (OBL) oceniano ekspresję następujących molekuł adhezyjnych: selektywny L, b1-integryn: VLA-2, VLA-4, VLA-5, VLA-6, b2-integryn: LFA-1, Mac-1, CD11c/18, nadrodziny immunoglobulin:VCAM-1, ICAM-1, PECAM i NCAM oraz cząsteczek CD44 i CD34, a także ekspresję białka P-gp oporności wielolekowej. Na podstawie naszych badań wykazaliśmy, że w OBS obecność β2-integryny CD11b/18 i VCAM (CD106) na blastach, zaś w OBL obecność selektyny L (CD62L) na blastach ma istotny związek z ekspresją białka P-gp oporności wielolekowej (MDR). Jednocześnie, dodatnia ekspresja tych cząsteczek adhezyjnych na blastach łączyła się ze znacznie gorszą odpowiedzią na leczenie. Wydaje się zatem, że cząsteczki CD11b/18 i CD106 w OBS, zaś CD62L w OBL mogą odgrywać rolę czynników niekorzystnych prognostycznie. Zarówno w OBS jak i w OBL brak odpowiedzi na chemioterapię indukującą wiązała się istotnie z wyższą ekspresją β2-integryny CD11b na blastach. Z kolei jedynie w OBS (nie w OBL) wykazano dodatnią korelację między ekspresją MDR-1 i CD11b, co może sugerować, że oporność na leczenie w OBS wynika ze współdziałania mechanizmu MDR i CAM-DR, związanego z β2-integrynami, zaś w OBL mechanizm CAM-DR pozostaje być może niezależny.
Powyższe wnioski wymagają potwierdzenia na większych grupach chorych.

SUMMARY: Multi-drug resistance associated with the expression of P-gp protein (MDR-1) and cell-adhesion mediated drug resistance (CAM-DR) connected with the expression of integrins are based on two different mechanisms. CAM-DR might induce expression of P-gp protein, which is one of the major poor prognostic factors in acute leukemias. In this study we evaluated the relation between expression of various adhesion molecules and P-gp protein on blast cells of acute leukemia patients considering complete remission (CR) rate after first line induction therapy, in order to assess the prognostic role of the studied molecules. In 45 newly diagnosed acute leukemia patients including: 28 acute myeloid leukemia (AML) patients and 17 acute lymphoblastic leukemia (ALL) patients, we analysed the expression of the following adhesion molecules: L selectin, b1-integrins: VLA-2, VLA-4, VLA-5, VLA-6, b2-integrins: LFA-1, Mac-1, CD11c/18, immunoglobulins: VCAM-1, ICAM-1, PECAM, NCAM and CD44, CD34 antigens, as well as the expression of P-gp protein. In this study we have documented that: the presence of b2-integrin CD11b/18 and VCAM (CD106) on blast cells in AML and the presence of selectin L (CD62L) on blast cells in ALL correlates with the expression of P-gp protein (MDR-1). At the same time, positive expression of the above mentioned adhesion molecules was connected with considerably worse response to the treatment. Therefore it seems, that CD11b/18 and CD106 in AML, as well as CD62L in ALL may serve as poor prognostic factors. In both AML and ALL therapy resistance correlated with higher expression of b2-integrin CD11b on blast cells. Moreover, only in AML (not in ALL) we observed positive correlation between MDR and CD11b expression, what suggests, that therapy resistance in AML may result from cooperation of MDR and CAM-DR mechanisms, while in ALL CAM-DR mechanism connected with b2-integrins is probably independent. Our conclusions need to be confirmed in larger groups of patients.