STRESZCZENIE: Celem pracy była ocena wczesnych wyników i porównanie kosztów leczenia kamicy układu moczowego u chorych na hemofilię A lub B metodą ESWL (falą uderzeniową generowaną pozaustrojowo) i chirurgiczną. W latach 1994-2003 metodą ESWL leczono 11 chorych na hemofilię A lub B, u których łącznie wykonano 25 zabiegów. W tym samym okresie czasu operowano 10 chorych na hemofilię A lub B z powodu kamicy nerkowej lub moczowodowej. Oceniono wczesne wyniki leczenia biorąc pod uwagę obecność złogów w układzie moczowym w dniu wypisu z Kliniki i występowanie krwotocznych powikłań po zabiegach. Koszty leczenia chorych obliczono na podstawie określenia cen leków i koncent­ratów czynników krzepnięcia VIII/IX, wykonywanych badań, zużytych materiałów, zabiegów, płac personelu oraz kosztów pośrednich. U 9 z 11 chorych leczonych metodą ESWL uzyskano całkowite rozkruszenie i wydalenie złogów z dróg moczowych, u wszystkich 10 chorych złogi usunięto śródoperacyjnie. W obu grupach chorych nie obserwowano istotnych powikłań krwotocznych. Średni koszt leczenia jednego chorego metodą ESWL wyniósł 17895 PLN zaś metodą operacyjną 40314 PLN. Istotną częścią składową kosztów leczenia w obu grupach był koszt substytucji czynników krzepnięcia (odpowiednio 11491 PLN i 34112 PLN u jednego chorego). W naszej opinii ESWL jest bezpieczną metodą leczenia kamicy układu moczowego u chorych na hemofilię pod warunkiem zapewnienia prawidłowej substytucji czynników krzepnięcia. Koszt leczenia metodą ESWL jest istotnie niższy niż koszt leczenia operacyjnego.

SUMMARY: The aim of the study was to evaluate the early results and compare the costs or urolithiasis treatment in patients with hemophilia A or B using ESWL method (extracorporeal shock wave lithotripsy) and surgical treatment. From 1994 to 2003, in 11 patients with hemophilia A or B treated by ESWL the total number of 25 ESWL sessions were performed. In the same period 10 patients with hemophilia A or B were operated on due to urolithiasis. Early results of the treatment were evaluated considering the presence of stones in urinary tract at the day of discharge and hemorrhagic complications in the postoperative course. The cost of treatment was established on the basis of the costs of drugs and factor VIII/IX concentrates, laboratory tests, materials, procedures, staff wages and other indirect costs. In 9 out of 11 patients treated with ESWL method, total discharge of stones from the urinary tract was achieved and in all 10 patients stones were removed intraoperatively. None of our patients developed any significant hemorrhagic complications. Mean cost of treatment of one patient managed with ESWL was 17895 PLN versus 40314 PLN managed with operation. A sig­nificant part of the cost in both groups of patients was the cost of blood clutting concentrates replacement therapy (11491 PLN and 34112 PLN respectively). In our opinion ESWL is a safe method of urolithiasis treatment in hemophiliac patients when proper replacement therapy with coagulation factors is ensured. The cost of ESWL treatment is significantly lower than classical surgical treatment.