STRESZCZENIE: Stężenia telopeptydu b-CTx oraz białka C-reaktywnego (CRP) i wapnia całkowitego (Cac) oznaczono w surowicy 40 chorych na szpiczaka mnogiego (MM) w różnych stadiach zaawansowania choroby, u 19 pacjentów z monoklonalną gammapatią o nieustalo­nym znaczeniu (MGUS) i u 20 osób zdrowych. U 45% chorych na MM stężenia b-CTx były wyższe od najwyższego oznaczonego u osób zdrowych, a różnice pomiędzy stężeniami w obydwu grupach były istotne statystycznie (p = 0,0002).
Różniły się także istotnie stężenia telopeptydu u chorych z MM i MGUS (p = 0,035), natomiast nie było istotnych różnic pomiędzy stężeniami b-CTx u osób z MGUS i u zdrowych.
U chorych na MM obserwowano dodatnią korelację pomiędzy stężeniem telopeptydu a stadium zaawansowania choroby wg Durie i Salmona oraz stężeniem CRP i Cac. Natomiast stężenia Cac podwyższone u 27 chorych na MM nie różniły się istotnie od stężeń tego pierwiastka oznaczonych u osób z MGUS i u osób zdrowych. U pacjentów z MGUS zarówno stężenia b-CTx jak i pozostałych dwóch wskaźników nie różniły się istotnie od stężeń oznaczonych u osób zdrowych. Prawie dwukrotnie większa częstość podwyższonych stężeń b-CTx w stosunku do częstości hiperkalcemii w grupie chorych na MM, jak również prawidłowe poziomy telopeptydu u 5 spośród 6 chorych będących w fazie stabilizacji choroby wskazują, że oznaczanie tego fragmentu kolagenu typu I może być czułym wskaźnikiem procesu degradacji tkanki kostnej u chorych na MM, a także może być przydatne do oceny skuteczności leczenia zmian kostnych.

SUMMARY: Telopeptide b-CTx, C-reactive protein (CRP) and total calcium (Cac) were assayed in the serum of 40 myeloma multiple (MM) patients in different clinical stages, 19 patients with monoclonal gammopathy of undetermined significance (MGUS) and 20 healthy individuals. We observed an elevated level of ~-CTx above the upper reference limit in 45% of MM patients. The serum telopeptide levels were significantly higher in MM patients than in healthy controls (p = 0,0002) and MGUS patients p = 0,035). No difference between serum b-CTx levels of MGUS patients compared with normal individuals was observed. There was also a significant correlation between the telopeptide serum concentration in MM patients and clinical stage of disease according to Durie&Salmon as well as the serum CRP and Cac levels. However there was no significant difference between Cac concentration in MM patients and MGUS patients as well as healthy persons. Almost twice higher occurrence of increased b-CTx concentration in comparison with frequency of hypercalcemia in MM patients, and normal level of telopeptide in 5/6 MM patients with stable disease, demonstrate that measurement of b-CTx may be a sensitive indicator of bone degradation in MM patients. Moreover, telopeptide may be useful for evaluation of the response to the therapy of bone disease.