STRESZCZENIE: Pojawienie się choroby nowotworowej zmienia całkowicie życie chorego i jego najbliższych. Rodzina, która często nagle znalazła się w sytuacji kryzysowej wymaga od lekarza szczególnej uwagi i niejednokrotnie pomocy. W koncepcji systemowej rodziny wyróżnia się dwa przeciwstawne układy: uwikłany i rozdzielony. Sposób reakcji i zachowania w obliczu choroby nowotworowej zależą od tego w jakim układzie rodzinnym funkcjonuje rodzina. Wystąpienie nowotworu u jednego z członków rodziny powoduje zagrożenie lub rozbicie dotychczasowego modelu interakcji, zakłócenie planów na przyszłość i zmianę funkcjonowania wszystkich członków w grupach zewnętrznych.
Członkowie rodziny chorego przechodzą różne fazy przystosowywania się do choroby podobne do stanów emocjonalnych przeżywanych przez pacjenta. Są to etapy gniewu, rozżalenia, poczucia winy, bólu przygotowawczego i na końcu pogodzenia. Wszystkie one przebiegają długotrwale i prowadzą do zmian w zachowaniu zarówno współmałżonków w stosunku do siebie jak i dzieci w stosunku do rodziców. Zmiany w zachowaniu par małżeńskich polegają na kłopotach w porozumiewaniu się, problemach seksualnych i zamianie ról. U dzieci przeżywane stany emocjonalne przyjmują różne formy m.in. zaburzenia snu, płaczliwość, agresja, bóle brzucha, głowy, odmowa chodzenia do szkoły.
Bardzo trudnym doświadczeniem dla rodziny jest żałoba. Jednak właściwe jej przeżywanie umożliwia odzyskanie równowagi emocjonalnej i ponowne zaangażowanie się w nowe związki. Na każdym etapie choroby nowotworowej rodzina wymaga pomocy i wsparcia. Odpowiednio wczesna interwencja terapeutyczna może w istotny sposób pomóc pacjentowi, jego rodzinie i całemu zespołowi medycznemu.

SUMMARY: The diagnosis of neoplastic disease changes whole life of the patient and his relatives. The family suddenly finds itself in a critical situation, needs special attention and help from the doctor. In the family system theory there are two opposite schemes: entangled and detached. The way of reaction and behavior depends on the kind of family system. Occurrence of neoplasm in one member causes destruction of the family interaction, upsets future plans and changes their functioning outside. The family experiences a few phases of adaptation to the disease. There are anger, grief, a feeling of guilt, pain of adjustment, and eventually reconciliation reconciliation. These phases take a long time and change the relations between partners, and children and parents. The changes in the behaviour of a couple are associated with problems in personal communication, sexual disorders and roles exchange. The children express their emotions by sleeping disorders, crying, violence, stomach or head pains, refusing to go to school. Another difficult experience for a family is mourning, however this experience, if lived through properly, can enable family member's regain emotional balance and engage in new relationships. At each stage of neoplastic disease the affected family needs support and help. It is important that help be proposed as soon as possible.