STRESZCZENIE: U chorych z nadpłytkowością i osób zdrowych oceniono wytwarzanie kolonii przez komórki prekursorowe układu megakariocytowego (CFU-MK) w hodowli in vitro. Na tej podstawie postanowiono określić przydatność tej metody w diagnostyce przyczyn nadpłytkowości. Badaniu poddano 27 chorych z nadpłytkowością, z liczbą płytek >600 x 109/l, uprzednio nie leczonych. U 19 osób z rozpoznaniem pierwotnego zespołu mieloproliferacyjnego (PZM) obserwowano spontaniczny wzrost CFU-MK. Liczba kolonii wynosiła średnio 27,7 ± 19,4 (10- 86) /105 komórek jednojądrowych szpiku i nie różniła się istotnie w zależności od typu PZM. Ponadto nie stwierdzono istotnej statystycznie korelacji między liczbą płytek a liczbą uzyskanych kolonii. U chorych z nadpłytkowością wtórną i w grupie kontrolnej nie obserwowano spontanicznego tworzenia kolonii przez CFU-MK. Pozwala to na przypuszczenie, że obecność spontanicznego wzrostu CFU-MK może być przydatna w rozpoznawaniu PZM. Jednakże badanie to nie pozwala na odróżnienie nadpłytkowości samoistnej od innych PZM.

SUMMARY: The aim of this study was to evaluate the formation of megakaryocyte colony by CFU-MK progenitor cells from the bone marrow in vitro in patients with thrombocythaemia and in the control and to examine value of these cultures in the differential diagnosis of thrombocytosis. Twenty seven patients with a platelet count over 600 x 109/l were studied. In 19 patients with chronic myeloproliferative disease (CMD) spontaneous megakaryocyte colony formation was seen in the culture and the number of colonies per one culture ranged between 10- 86, mean 27,7 ± 19,4. The number of colonies did not correlate with a type of CMD or with platelet count. None of the patients with reactive thrombocytosis or of the normal controls showed spontaneous megakaryocyte colony formation. In conclusion, spontaneous megakaryocyte growth can be very useful in the differential diagnosis of thrombocytosis. However, with the use of this assay the primary thrombocythaemia cannot be differentiated from other CMD cases.