STRESZCZENIE: Angiogeneza jest wielostopniowym procesem tworzenia nowych naczyń, który odgrywa istotną rolę w patogenezie wielu chorób nowotworowych. Jednym z czynników stymulujących angiogenezę jest angiogenina (ANG) białko, które zwiększa proliferację i migrację komórek śródbłonka. Podwyższone surowicze stężenie ANG stwierdzono u pacjentów guzami litymi oraz nowotworami hematologicznymi w tym w ostrej białaczce szpikowej (OBS), nie było jednak przedmiotem badań w ostrej białaczce limfoblastycznej (OBL). Celem niniejszej pracy była ocena surowiczego stężenia ANG u chorych na OBL a także na OBS, ustalenie jego związku z wybranymi parametrami hematologicznymi i ocena jego znaczenia rokowniczego. Badaniami objęto 29 dorosłych pacjentów z OBL i 29 z OBS. Stężenie ANG w surowicy było oznaczone metodą ELISA w chwili rozpoznania choroby. Zarówno w grupie chorych na OBL, jak i w grupie pacjentów z OBS stężenie to było podwyższone w stosunku do grupy kontrolnej. Nie stwierdzono istotnej różnicy w tym względzie pomiędzy chorymi na OBL i OBS; u chorych na OBS natomiast stężenie ANG było wyższe w grupie podwyższonego ryzyka w stosunku do pacjentów standardowego ryzyka. Nie wykazano związku pomiędzy stężeniem ANG a wynikiem leczenia indukującego remisję. Całkowite przeżycie w całej badanej grupie pacjentów, obejmującej zarówno OBL jak i OBS było istotnie dłuższe u pacjentów z surowiczym poziomem tej cytokiny powyżej wartości mediany w stosunku do chorych z niższym jej stężeniem. Podsumowując wykazaliśmy, że surowicze stężenie ANG jest podwyższone w stosunku do wartości stwierdzanych u osób zdrowych nie tylko w OBS ale i w OBL; określenie ewentualnego znaczenia rokowniczego tego zjawiska wymaga jednak dalszych badań.

SUMMARY: Angiogenesis plays an important role in the pathogenesis of several solid tumors and hematological malignancies. Angiogenin is a powerful angiogenesis-stimulatory factor which acts by stimulating the proliferation and migration of endothelium. High serum concentration of angiogenin was observed in patients with neoplastic diseases including acute myeloid leukemia (AML) and myelodysplastic syndrome (MDS). No data are available concerning its serum level in acute lymphoblastic leukemia (ALL). Therefore, in this study we investigated the clinical significance of the angiogenin in sera of patients with ALL as well as with AML and its relations to selected known prognostic factors, and the outcome of the treatment. Fifty-eight patients (29 with ALL and 29 with AML) were enrolled in the study. Serum concentration of ANG was determined by ELISA method at diagnosis. ANG level was elevated not only in AML, but also in ALL patients as compared to healthy controls. In AML patients ANG level was higher in the high risk group than in the standard risk one. There was no correlation between ANG concentration and inducation of complete remission, but in the whole group, including both AML and ALL patients`, the level of this cytokine above the median value was bound with higher overall survival. Our study demonstrated that an elevated serum angiogenin level is observed not only in AML but also in ALL patients, but further studies areneeded on the prognostic impact of this cytokine in acute leukemias.