STRESZCZENIE: W ostatnich latach potwierdzono istotne znaczenie angiogenezy w pato­fizjologii ostrej białaczki szpikowej (OBS). Angiogenezą określa się zjawisko tworzenia nowych naczyń krwionośnych z uprzednio już istniejącej sieci naczyniowej. Jest to złożony, wielo­etapowy proces obejmujący liczne, auto- i parakrynne mechanizmy regulacyjne zachodzące pomiędzy prawidłowymi komórkami hematopoetycznymi, komórkami białaczkowymi oraz komórkami podścieliska szpiku kostnego. W trepanobioptatach szpiku chorych na OBS stwierdza się znamiennie większą gęstość drobnych naczyń krwionośnych (MVD - microves­sel density) w porównaniu z grupą kontrolną osób zdrowych. Głównym czynnikiem stymulują­cym angiogenezę w ostrej białaczce szpikowej jest śródbłonkowo-naczyniowy czynnik wzrostu (vascular endothelial growth factor - VEGF). Stężenie tej cytokiny w surowicy chorych na OBS jest istotnie wyższe niż u osób zdrowych. Głównym źródłem VEGF w OBS są komórki białaczkowe. VEGF aktywuje komórki śródbłonka szpiku kostnego i pobudza je do proliferacji oraz syntezy hemopoetycznych czynników wzrostu m.in. czynnika stymulującego wzrost kolonii granulocytarno-makrofagowych (GM-CSF - granulocyte-macrophage colony stimu­lating factor), czynnika stymulującego wzrost kolonii granulocytarnych (G-CSF - granulocyte colony stimulating factor), czynnika wzrostowego komórek pnia (SCF - stem cell factor) a także interleukiny-6 (IL-6), które w konsekwencji indukują proliferację komórek białacz­kowych. Przypuszczalnie także inne cytokiny angiogenne m.in. zasadowy czynnik wzrostu fibroblastów (basic fibroblast growth factor-bFGF) i czynnik wzrostu hepatocytów (hepatocyte growth factor-HGF) odgrywają istotne znaczenie w biologii OBS. Precyzyjne określenie głównych czynników wzrostu oraz mechanizmów ich działania stanowi podstawę dla wprowa­dzenia nowych skuteczniejszych metod leczenia. Zachęcające wyniki pierwszych prób przedklinicznych i klinicznych wykorzystujących przeciwciała monoklonalne przeciwko cytokinom angiogennym lub inhibitory wewnątrzkomórkowych szlaków przekazywania sygnału wskazują na celowość prowadzenia dalszych badań nad zastosowaniem inhibitorów angiogenezy w leczeniu OBS.

SUMMARY: Angiogenesis is increasingly recognized as an important factor in the pat­hogenesis of acute myelogenous leukemia (AML). Angiogenesis is the formation of new blood vessels from an existing vasculature. It is a complicated multistep process, based on several autocrine and paracrine loops between stromal and parenchymal as well as leukemic blasts in the bone marrow. The bone marrow from patients with AML has a markedly greater microvessel density than marrow from normal subjects. Vascular endothelial growth factor (VEGF) is critical to stimulation of angiogenesis in AML patients. The serum levels of VEGF in AML patients are significantly higher than in healthy controls. The main source of VEGF in AML are leukemic blasts. Endothelial cells activated by the VEGF produce various growth factors (granulocyte-macrophage colony stimulating factor - GM-CSF; granulocyte colony stimulating factor - G-CSF; stem cell factor - SCF and interleukin-6) that in turn have stimulatory effects on the blast population. Presumably the other angiogenic factors such as basic fibroblast growth factor (bFGF) and hepatocyte growth factor (HGF) also play an important role in the biology of AML. The precise determination of the main growth factors and their regulatory mechanisms in AML may be a background for introduction of new and more effective methods of treatment. Accumulating evidence and results of the first clinical trials support the necessity for future investigation regarding possibility of using angiogenesis inhibitors in the treatment of AML.