STRESZCZENIE: Liczba i wielkość regionów jąderkotwórczych (AgNOR) odzwierciedlają aktywność proliferacyjną komórek, dzięki czemu AgNOR mogą być markerem procesu nowotworowego. Celem pracy była ocena różnic w AgNOR w różnych typach nowotworów układu krwiotwórczego. Badania przeprowadzono u 100 osób w wieku 3-80 lat, obu płci, w tym 80 osób chorych na różne typy białaczek i 20 osób zdrowych, stanowiących grupę kontrolną. Badano komórki interfazalne szpiku kostnego osób chorych i krwi obwodowej (k.o.) osób zdrowych. Komórki hodowano wg standardowych metod cytogenetyki klasycznej i barwiono 50% roztworem AgN03 wg metody Spinnera. Przy użyciu programu Multiscan określano podstawowe parametry AgNOR. Największą liczbę i sumę powierzchni ziarnistości AgNOR stwierdzono w komórkach kontroli dodatniej (stymulowane limfocyty osób zdro­wych), MDS i AML, najmniejszą w CLL i kontroli ujemnej (komórki rozmazów k.o. grupy kontrolnej), co odpowiada biologicznej charakterystyce komórek ww. nowotworów. Najlep­szym parametrem AgNOR, przydatnym w diagnostyce i ustalaniu rokowania w białaczkach okazała się średnia liczba ziarnistości AgNOR.

SUMMARY: The number and size of nucleolar organizer regions (AgNOR) reflect a proliferati­ve activity of cells, thus they can be a marker of neoplastic process. The aim of this work was to estimate the differences of AgNOR's among the patients with different types of leukemia. The study involved 100 persons in 3-80 years of age. Of these 80 were patients with different type of leukemias and 20 were healthy volunteers (control group). We studied interphasal bone marrow cells of patients with leukemia and peripheral blood cells of healthy volunteers. The cells were cultured according to standard classical cytogenetic methods and stained with 50% AgNOR solution according to Spinner's method. Using Multiscan computer program basic parameters of AgNOR were evaluated. The highest number and the largest total area of AgNOR granules were found in positive control (stimulated cells of healthy volunteers), high in MDS and AML cells, and the least in CLL and negative control (cells of peripheral blood smears of control group), which reflects biological characteristics of these cells. The mean number of AgNOR's turned out to be the best parameter of AgNOR's, important in diagnostics and establishment of prognosis in leukemias.